xG staat voor expected goals: de kans dat een schot een doelpunt wordt, uitgedrukt als getal tussen 0 en 1. Een kans van 0,10 xG gaat gemiddeld één op de tien keer erin, een penalty ongeveer 0,76 tot 0,79. Tel je de xG van alle schoten van een team op, dan zie je hoeveel doelpunten het op basis van zijn kansen 'verdiende'.
xG kijkt dus niet naar de uitslag, maar naar de kwaliteit van de kansen. Hieronder lees je hoe het werkt, met een rekenvoorbeeld, en wat xGOT en xGA betekenen.
Hoe wordt xG berekend?
Een xG-model vergelijkt elk schot met heel veel eerdere schoten uit een vergelijkbare situatie. Hoe vaak ging zo'n schot erin? Dat percentage is de xG. De belangrijkste factoren:
- Positie: hoe dichter bij het doel, hoe hoger de xG.
- Hoek: recht voor het doel is kansrijker dan vanaf de zijkant.
- Lichaamsdeel: een kopbal gaat minder vaak in dan een schot met de voet vanaf dezelfde plek.
- Soort assist: een steekbal levert betere kansen op dan een hoge voorzet.
- Situatie: open spel, counter, vrije trap of hoekschop. Uitgebreide modellen kijken ook naar de keeper en de verdedigers.
Een penalty krijgt een vaste waarde, omdat elke strafschop van dezelfde plek komt. Die waarde ligt in de meeste modellen rond 0,76 tot 0,79: ruim drie op de vier penalty's gaan erin.
Rekenvoorbeeld: xG van een wedstrijd
Team A en team B spelen tegen elkaar. Dit zijn de schoten met hun xG. Teams en waarden zijn fictief.
| Schot | xG |
|---|---|
| Team A: Penalty | 0,76 |
| Team A: Een-op-een met de keeper | 0,35 |
| Team A: Kopbal na een voorzet | 0,12 |
| Team A: Schot in de zestien, verdediger ervoor | 0,10 |
| Team A: Schot van ruim 20 meter | 0,04 |
| Team A: Afstandsschot | 0,03 |
| Totaal team A | 1,40 |
| Team B: Vrije kans in de zestien | 0,25 |
| Team B: Kopbal na een hoekschop | 0,08 |
| Team B: Schot van de rand van de zestien | 0,05 |
| Team B: Afstandsschot | 0,04 |
| Team B: Afstandsschot | 0,03 |
| Totaal team B | 0,45 |
Team A had kansen voor 1,40 doelpunten, team B voor 0,45. Toch wint team B met 0-1: team A mist de penalty en de een-op-een. Speel je deze wedstrijd met dezelfde kansen heel vaak opnieuw, dan wint team A er ongeveer 69% van, wordt het 24% van de keren gelijk en wint team B maar 7%. De uitslag zegt dus iets anders dan het spelbeeld.
Wat is het verschil tussen xG, xGOT en xGA?
| Begrip | Betekenis | Waar gebruik je het voor? |
|---|---|---|
| xG (expected goals) | Kwaliteit van de kans, op het moment van schieten | Hoe goed een team of speler kansen creëert |
| xGOT (expected goals on target) | Kwaliteit van het schot zelf, alleen bij schoten op doel. Een bal in de hoek telt zwaarder dan een bal op de keeper | Afwerking van spitsen en het niveau van keepers |
| xGA (expected goals against) | De xG die een team tegen krijgt: xG tegen | Hoe goed een verdediging kansen weggeeft of voorkomt |
xGOT wordt pas berekend nadat de bal is geraakt. Een vrije trap van 25 meter heeft bijvoorbeeld maar 0,10 xG, maar belandt hij strak in de kruising, dan kan de xGOT rond 0,80 uitkomen. Krijgt een keeper minder goals tegen dan de xGOT van de schoten op zijn doel, dan houdt hij meer ballen tegen dan gemiddeld. Meer over schoten op doel als weddenschap lees je in dit artikel.
Waarom zegt xG meer over vorm dan de uitslag?
In voetbal vallen weinig doelpunten, dus toeval speelt een grote rol: een paalschot of één afgeweken bal kan een uitslag bepalen. Kansen zijn stabieler dan doelpunten. Scoort een team al weken minder dan zijn xG, dan is de kans groot dat de resultaten vanzelf beter worden. Scoort een team veel meer dan zijn xG, dan had het vaak geluk, en dat houdt zelden stand. Een lage xGA betekent op dezelfde manier dat een verdediging weinig grote kansen weggeeft.
Hoe gebruik je xG bij wedden?
Met xG kun je zelf een kans inschatten en die vergelijken met de odds. Stel: op basis van de xG van beide teams verwacht je samen 2,9 doelpunten. Met een eenvoudig rekenmodel is de kans op meer dan 2,5 doelpunten dan ongeveer 55%, een eerlijke quotering van 1,80. Biedt een bookmaker 2,00, dan zit er volgens jouw model waarde in: gemiddeld 11% rendement. Zo werkt value betting. Ook dit voorbeeld is fictief.
Let wel op de grenzen van xG:
- Kleine aantallen zeggen weinig. Eén wedstrijd of drie duels is te weinig. Kijk liever naar tien wedstrijden of meer.
- Modellen verschillen. Elke dataleverancier gebruikt een eigen model, dus hetzelfde schot kan op twee sites een andere xG hebben. Vergelijk alleen cijfers uit dezelfde bron.
- xG mist dingen. Een gevaarlijke voorzet zonder schot telt niet mee, en blessures of de stand (wie voorstaat, gaat vaak verdedigen) zie je er niet in terug.
- Bookmakers kennen xG ook. xG is een hulpmiddel, geen garantie op winst.
Bookmakers rekenen weddenschappen af met officiële wedstrijddata. Hoe dat werkt, lees je in ons artikel over Opta-gegevens. Meer uitleg over wedden vind je in de wedgids.
Lees ook: over/under en over 2.5 goals, beide teams scoren (BTTS) en odds lezen en omrekenen naar kans.
Veelgestelde vragen over xG
Wat betekent xG in het voetbal?
xG betekent expected goals: de kans dat een schot een doelpunt wordt, tussen 0 en 1. Opgeteld over een wedstrijd zie je hoeveel doelpunten een team op basis van zijn kansen had kunnen maken.
Hoeveel xG is een penalty?
Ongeveer 0,76 tot 0,79, afhankelijk van het model. Ruim drie op de vier strafschoppen gaan erin.
Wat is het verschil tussen xG en xGOT?
xG meet de kans vóór het schot, xGOT meet het schot zelf en geldt alleen voor schoten op doel. Een goed geplaatst schot heeft een hogere xGOT dan xG.
Wat is xGA?
Expected goals against, oftewel xG tegen: de xG van alle schoten die een team tegen krijgt. Hoe lager, hoe beter de verdediging.
Wat kost gokken jou? Stop op tijd. 18+
.avif)
